Müəllif: Şəbnəm İbrahimxəlilova,Banco.az
Azərbaycanda ərzaq məhsullarından dərmanlara, avtomobillərdən sənaye avadanlıqlarına qədər bir sıra məhsullar xaricdən gətirilir. 2025-ci ilin statistikası bəzi məhsulların idxalında artım olduğunu göstərir.
Azərbaycanda yerli istehsalın genişləndirilməsinə baxmayaraq, bir sıra məhsullara olan tələbatın ödənilməsində idxal mühüm rol oynayır. Ərzaq məhsulları, dərman vasitələri, avtomobillər, elektronika və sənaye üçün lazım olan xammal bu baxımdan diqqət çəkən istiqamətlərdəndir.
Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarına əsasən, 2025-ci ildə bəzi məhsulların idxalında artım, digərlərində isə azalma qeydə alınıb. Bu dəyişikliklər ölkənin hansı məhsulları xaricdən almağa davam etdiyini və idxalın hansı istiqamətlərdə dəyişdiyini göstərir.
Ərzaq məhsulları idxalda mühüm yer tutur
Azərbaycanda idxaldan asılılığın müzakirə olunduğu əsas sahələrdən biri ərzaq məhsullarıdır.
2025-ci ildə ölkəyə idxal edilən yeyinti məhsullarının ümumi dəyəri təxminən 2,59 milyard ABŞ dolları olub. Bu, əvvəlki illə müqayisədə 4,7% çoxdur. Yeyinti məhsullarının ümumi idxalda payı isə 10,63% təşkil edib. İdxal olunan məhsullar arasında ət, süd, kərə yağı, bitki yağları, buğda, çay və şəkər kimi ərzaqlar var.
Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2025-ci ildə mal əti idxalı əvvəlki illə müqayisədə 12,9% artıb. Təzə tərəvəz idxalında 29%, xam şəkər idxalında isə 24,2% artım qeydə alınıb. Bununla yanaşı, buğda idxalı 1,9%, bitki yağları idxalı 18,5%, quş əti və onun əlavə məhsullarının idxalı isə 31,6% azalıb.
Bu rəqəmlər göstərir ki, ərzaq idxalında bütün məhsullar üzrə eyni istiqamətdə dəyişiklik yoxdur. Bəzi məhsulların idxalı artır, digərlərində isə azalma müşahidə olunur.
Dərman vasitələri də diqqət çəkir
İdxalın mühüm istiqamətlərindən biri dərman vasitələridir. 2025-ci ildə Azərbaycana dərman vasitələrinin idxalı əvvəlki illə müqayisədə 14,9% azalıb. Bu azalma idxaldan asılılığın aradan qalxdığını göstərmir, lakin həmin il xaricdən gətirilən dərmanların dəyərində azalma olduğunu ortaya qoyur.
Dərman bazarında idxalın payını dəqiq qiymətləndirmək üçün yerli istehsalın həcmi, ölkənin ümumi dərman tələbatı və müxtəlif dərman qrupları üzrə istehsal imkanları da nəzərə alınmalıdır.
Avtomobil və texnika idxalı
Azərbaycanda idxaldan asılılığın nəzərə çarpdığı digər istiqamət avtomobillər və müxtəlif texniki avadanlıqlardır.
2025-ci ildə minik avtomobillərinin idxalı əvvəlki illə müqayisədə 38,1%, avtobusların idxalı isə 2,2 dəfə artıb. Eyni zamanda, məişət kondisionerlərinin idxalı 10,3%, məişət soyuducularının idxalı isə 10,3% yüksəlib.
Bu artımlar xaricdən gətirilən həmin məhsullara tələbatın və ya idxalın dəyərinin yüksəldiyini göstərə bilər. Lakin yalnız idxal göstəricilərinə əsasən daxili tələbatın nə qədərinin xarici məhsullarla ödənildiyini müəyyənləşdirmək mümkün deyil.
Sənaye üçün lazım olan məhsullar da xaricdən gətirilir
İdxal yalnız hazır məhsullarla məhdudlaşmır. İstehsal müəssisələrinin fəaliyyətində istifadə olunan xammal, plastik materiallar, metallar və mineral gübrələr də xaricdən alınan məhsullar sırasındadır.
2025-ci ildə Azərbaycana mineral gübrələrin idxalı 6,8%, polietilen idxalı 20,7%, polipropilen idxalı isə 3,1% artıb. Bunun əksinə olaraq, polad prokatının idxalı 3,2%, qara metallardan boruların idxalı 7,5% azalıb.
Bu məhsullar kənd təsərrüfatı, tikinti və müxtəlif istehsal sahələri üçün əhəmiyyətlidir. Onların idxalında baş verən dəyişikliklər müvafiq sahələrdəki tələbat və təchizatla əlaqəli ola bilər.
