Müəllif: Şəbnəm İbrahimxəlilova,Banco.az
Ay ərzində qazandığımız pulun hara xərcləndiyini heç düşünmüsünüz? Bəzən böyük alış-veriş etməsək də, ayın sonunda pulumuzun gözlədiyimizdən daha az qaldığını görürük. Bunun səbəblərindən biri gündəlik xərcləri izləməməkdir.
Ərzaq alış-verişi, nəqliyyat, kofe, onlayn sifarişlər və müxtəlif abunəliklər gündəlik büdcəmizə təsir edir. Bu xərcləri izləmək isə pulumuzu daha düzgün idarə etməyə, lazımsız məsrəfləri müəyyənləşdirməyə və gələcək üçün yığım etməyə kömək edir.
ABŞ-ın İstehlakçıların Maliyyə Müdafiəsi Bürosu (CFPB) xərcləri ən azı iki həftə, daha yaxşı nəticə üçün isə bir ay ərzində qeyd etməyi tövsiyə edir. Bu üsul insanın pulunu hansı istiqamətlərə xərclədiyini daha aydın görməsinə imkan yaradır.
Bütün xərclərinizi qeyd edin
Xərcləri idarə etməyin ilk addımı onları izləməkdir. Gün ərzində etdiyiniz alış-verişləri, ödənişləri və digər məsrəfləri qeyd edin. Məbləğ kiçik olsa belə, onu siyahıya əlavə etməyi unutmayın.
Bunun üçün telefonunuzun qeydlər bölməsindən, elektron cədvəldən və ya adi dəftərdən istifadə edə bilərsiniz. Əsas məsələ seçdiyiniz üsuldan müntəzəm istifadə etməkdir.
Bir neçə həftədən sonra hansı istiqamətlərə daha çox pul xərclədiyinizi müəyyənləşdirmək asanlaşacaq.
Xərclərinizi kateqoriyalara ayırın
Bütün xərcləri bir siyahıda toplamaq əvəzinə, onları müxtəlif kateqoriyalara bölün. Məsələn:
Ərzaq və gündəlik alış-veriş
Nəqliyyat
Kommunal ödənişlər
Kafe və restoranlar
Əyləncə və alış-veriş
Abunəliklər
Digər xərclər
Bu bölgü pulunuzun əsasən hansı istiqamətlərə getdiyini görməyə kömək edir. Məsələn, ay ərzində kafe və restoranlara düşündüyünüzdən daha çox pul xərclədiyinizi görə bilərsiniz.
Bank əməliyyatlarınızı mütəmadi yoxlayın
Bank kartı ilə etdiyiniz ödənişlərə nəzər salmaq xərclərinizi izləməyin rahat yollarından biridir. Mobil bank tətbiqindəki əməliyyat tarixçəsi vasitəsilə əvvəlki ödənişlərinizi yoxlaya və ümumi xərclərinizi daha yaxşı anlaya bilərsiniz. Bununla yanaşı, nağd pulla etdiyiniz alış-verişləri də ayrıca qeyd etmək vacibdir. Əks halda, xərclərinizin yalnız bir hissəsini görmüş olacaqsınız. Əməliyyatları mütəmadi yoxlamaq hesabınızdakı tanımadığınız ödənişləri vaxtında aşkar etməyə də kömək edə bilər.
Ehtiyaclarla istəkləri fərqləndirin
Xərcləri izləmək yalnız pulun hara getdiyini bilmək deyil, həm də hansı xərclərin vacib olduğunu anlamaqdır. Məsələn, ərzaq və kommunal ödənişlər əsas ehtiyaclarımıza daxildir. Yeni geyim almaq, tez-tez kafeyə getmək və ya istifadə etmədiyimiz xidmətlərə abunə olmaq isə vəziyyətdən asılı olaraq təxirə salına bilən xərclərdir.
Bu fərqi müəyyənləşdirdikdə hansı xərcləri azaltmağın mümkün olduğunu daha asan görə bilərsiniz. Məqsəd bütün istəklərdən imtina etmək deyil, pulunuzu prioritetlərinizə uyğun bölüşdürməkdir.
Aylıq büdcə müəyyənləşdirin
Xərclərinizi bir müddət izlədikdən sonra aylıq büdcə hazırlayın. Əvvəlcə gəlirinizi müəyyənləşdirin, sonra əsas ödənişlərinizi, gündəlik xərclərinizi və yığım üçün ayırmaq istədiyiniz məbləği planlaşdırın. Məsələn, aylıq gəliriniz 1 000 AZN-dirsə, bu məbləği ehtiyaclarınıza, digər xərclərinizə və yığım məqsədinizə uyğun bölüşdürə bilərsiniz. Dəqiq bölgü şəxsi vəziyyətinizdən və öhdəliklərinizdən asılıdır.
Büdcəni real gəlir və xərclərinizə əsasən qurmaq vacibdir. Planlaşdırdığınız məbləğlər gündəlik həyatınıza uyğun gəlmirsə, onları yenidən nəzərdən keçirməkdən çəkinməyin.
Kiçik xərcləri nəzərdən qaçırmayın
Gündəlik bir neçə manatlıq alış-veriş əhəmiyyətsiz görünə bilər. Lakin eyni xərc müntəzəm təkrarlandıqda ay ərzində nəzərəçarpacaq məbləğə çevrilə bilər. Məsələn, hər gün 3 AZN dəyərində əlavə alış-veriş etsəniz, 30 gün ərzində bu xərclər 90 AZN təşkil edər.
Bu, həmin xərci mütləq azaltmalı olduğunuz demək deyil. Sadəcə, belə xərcləri tanımaq və onların büdcənizdəki yerini anlamaq daha düşünülmüş qərarlar verməyə kömək edir.
Həftənin sonunda nəticələri yoxlayın
Xərcləri qeyd etmək yaxşı başlanğıcdır, amma onları təhlil etmək də vacibdir. Həftənin sonunda siyahınıza nəzər salın və özünüzə bir neçə sual verin:
Ən çox hansı istiqamətə pul xərcləmişəm?
Hansı xərclərim gözlədiyimdən çox olub?
Hansı alış-verişləri əvvəlcədən planlaşdırmamışdım?
Gələn həftə hansı xərclərimi daha yaxşı idarə edə bilərəm?
Bu kiçik vərdiş xərcləmə davranışınızı daha yaxşı anlamağa və növbəti həftə üçün daha real plan qurmağa kömək edə bilər.
Bizi sosial şəbəkələrdən izləyin!!
