Müəllif: Gülnar Əhmədli, Banco.az
Dillər adətən min illər ərzində tədricən formalaşır. Lakin tarixdə bəzi dillər çox qısa müddətdə yaranıb və müstəqil dilə çevrilib. Bu dillərin ortaya çıxmasının əsas səbəbləri müxtəlif icmaların birgə yaşaması, ünsiyyət ehtiyacı və ya yeni nəsillərin ortaq sistem yaratması olub.
1. Afrikaans
Afrikaans dili 17-ci əsrdə Cənubi Afrikaya gələn holland köçkünlərinin dili əsasında formalaşıb. Yerli Afrika dilləri, malay və portuqal dillərinin təsiri ilə dəyişərək müstəqil dilə çevrilib. Bu gün 10 milyondan çox insan tərəfindən danışılır.
2. Nikaraqua İşarə Dili
1970-ci illərdə Nikaraquada eşitmə qüsurlu uşaqlar ortaq ünsiyyət sistemi olmadığı üçün yeni işarələr yaratmağa başladılar. Dilçilər bunu bir dilin yaranmasının real vaxtda müşahidə edilən ən mühüm nümunələrindən biri hesab edirlər.
3. Light Warlpiri
Avstraliyada uşaqlar ingilis, kriol və Warlpiri dillərini eşidərək böyüyüb və bu dillərin qarışığından yeni, öz qaydalarına malik bir dil yaradıblar.
4. Tok Pisin
Papua Yeni Qvineyada yüzlərlə yerli dilin mövcudluğu ortaq ünsiyyətə ehtiyac yaradıb. İngilis dili əsasında yaranan Tok Pisin zamanla ölkənin ən çox danışılan dillərindən birinə çevrilib.
5. Bislama
Vanuatuda müxtəlif adalarda yaşayan icmalar arasında ünsiyyət üçün yaranan bu dil sonradan ölkənin rəsmi dillərindən biri olub.
6. Haiti Kreolu
Fransız müstəmləkəçiləri ilə Afrikadan gətirilən kölələrin ünsiyyət ehtiyacından yaranıb. Bu gün demək olar ki, bütün Haiti əhalisinin ana dilidir.
7. Şenq
Keniyanın paytaxtı Nayrobidə gənclər tərəfindən suahili, ingilis və yerli dillərin qarışığından yaranıb. Daim yenilənən və dəyişən canlı danışıq dilidir.
8. Fanagalo
Cənubi Afrika mədənlərində müxtəlif etnik qrupların ünsiyyəti üçün formalaşıb. Praktik ehtiyacdan doğan bu dil dil tarixinin maraqlı nümunələrindən hesab olunur.
Bu dillər göstərir ki, insanlar ünsiyyətə ehtiyac duyduqda yeni dillər və dil sistemləri gözləniləndən daha sürətli formalaşa bilir.
Bizi sosial şəbəkələrdən izləyin!!
