Müəllif: Gülnar Əhmədli, Banco.az
Son 25 ildə media iki böyük dönüşüm yaşayıb. Birincisi sosial medianın yüksəlişi ilə baş verdi və xəbərlərin yayılmasında əsas güc media qurumlarından texnologiya platformalarına keçdi. Bu gün isə ikinci böyük dönüşüm süni intellektlə yaşanır. Süni intellekt xəbər istehsalını, müəllif hüquqlarını, gəlir modellərini və oxucu ilə münasibətləri dəyişir.
Banco.az xəbər verir ki, ənənəvi axtarış sistemləri istifadəçini xəbər saytına yönləndirirdisə, süni intellekt əsaslı sistemlər müxtəlif mənbələrdəki məlumatları toplayaraq birbaşa cavab təqdim edir. Beləliklə, internet "link iqtisadiyyatı"ndan "cavab iqtisadiyyatı"na keçir. İstifadəçi xəbərin mənbəyinə daxil olmadan süni intellektin hazırladığı xülasə ilə kifayətlənə bilir. Bu isə media qurumlarının trafikini, reklam gəlirlərini və oxucu ilə birbaşa əlaqəsini zəiflədir.
Digər tərəfdən, media qurumlarının hazırladığı xəbərlər və arxivlər süni intellekt sistemlərinin inkişafında istifadə olunur. Daha sonra həmin sistemlər bu məlumatlardan istifadə edərək istifadəçiyə birbaşa cavab təqdim edir. Nəticədə nəşriyyatlar iki dəfə itirir: əvvəlcə onların məzmunu süni intellekt sistemlərinin keyfiyyətini artırır, daha sonra isə həmin sistemlər oxucunun xəbər saytına daxil olmasına ehtiyacı azaldır.
Bu proses uzunmüddətli perspektivdə orijinal jurnalistikaya da təhlükə yarada bilər. Gəlirlərin azalması daha az jurnalist, daha az araşdırma və daha az keyfiyyətli məzmun deməkdir. Bu isə süni intellektin istifadə etdiyi etibarlı və aktual informasiya mənbələrinin azalmasına səbəb ola bilər.
Süni intellektin təsiri yalnız media iqtisadiyyatı ilə məhdudlaşmır. Sistemlər hansı mənbələrin seçiləcəyinə, hansı məlumatların önə çıxarılacağına və hadisələrin necə təqdim olunacağına təsir göstərir. Xüsusilə müharibələr, seçkilər, təbii fəlakətlər və ictimai qarşıdurmalar kimi həssas mövzularda informasiyanın seçilməsi və çərçivələnməsi insanların hadisələri necə qəbul etməsinə təsir edə bilər.
Bu baxımdan süni intellekt yalnız məlumatı çatdıran texnologiya deyil, həm də onun mənasını formalaşdıran yeni güc mərkəzidir. Bu dəyişiklik media ilə yanaşı, informasiya təhlükəsizliyi, kibertəhlükəsizlik və milli təhlükəsizlik baxımından da ciddi nəticələr yarada bilər.
Bizi sosial şəbəkələrdən izləyin!!
